دانشنامه

دانشنامه تخصصی حساب رایان

برنامه‌ریزی منابع سازمانی (به انگلیسی: Enterprise resource planning) که به اختصار ERP گفته می شود، شامل طیف وسیعی از فعالیت‌های مختلفی است که به بهبود عملکرد یک سازمان منتهی می‌شود و تمام داده‌ها و فرایندهای یک سازمان را در یک سیستم نرم‌افزاری و در قالب یک بانک اطلاعاتی بصورت پیوسته، منظم و دقیق مدیریت می‌نماید.ERP به معنای مدیریت برنامه‌ریزی منابع سازمان یا (Man, Machine, Material, Money) که به آن در علم مدیریت 4M گفته می‌شود (مواد، تجهیزات، منابع مالی و منابع انسانی) می‌باشد که در علم نوین مدیریت، زمان نیز به آن اضافه شده و مدیریت زمان در قالب مدیریت فرایندها یا مدیریت پروژه نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. ERP به سازمانها و شرکت‌ها کمک می‌کند تا فرایند دقیق برنامه‌ریزی کلیه منابع سازمان را در جهت کاهش هزینه و افزایش درآمد مدیریت نمایند.

 

تعاریف متعدد دیگری نیز از ERP وجود دارد. به جرات می توان گفت که با پیشرفت هر یک علوم و دستیابی به جنبه های مختلف زندگی و کسب و کار و ابزار مدیریت آنها، تعریف ERP نیز گسترده تر می‌شود.در ERP قرار است تمام داده ها و فرآیندهای سازمان در یک سیستم واحد جمع و مدیریت شود. برای نیل به این هدف، ERP از اجزای سخت افزاری و نرم افزاری متعددی برای دستیابی به این مجموعه عظیم اطلاعات استفاده می کند.

 

با توجه به تعاریف مطرح شده، می‌توان از نگاه تخصصی حوزه نرم افزار، این تعریف را برای برنامه‌ریزی منابع سازمان ارائه نمود: ERP یک بسته نرم افزاری کاربردی درون سازمانی، جامع، سازمان نگر، ماژولار، استاندارد، قابل توسعه و انعطاف پذیر بوده که شامل یک مجموعه از ماژول‌های یکپارچه، آماده راه اندازی، از پیش طراحی شده و از پیش مهندسی شده ولی قابل تنظیم و پیکربندی بر اساس نیازهای پویای سازمان‌ها است.این راه حل کاملاً انعطاف پذیر، فرآیندگرا و اطلاعات محور بوده و شامل کلیه فعالیت‌ها و فرآیندهای اصلی و مؤثر در ایجاد ارزش افزوده سازمان است. فرآیندهای از پیش تعریف شده در سیستم بر اساس تجربیات و گزینه‌های بر‌تر استخراج شده‌اند.

 

با توجه به تعاریف فوق می‌توان دریافت مهم‌ترین ویژگی یک سیستم ERP فرآیندگرا بودن آن است. در واقع یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های یک ERP و یکی از ضرورت‌های شکل‌گیری این‌گونه سیستم‌های سازمانی، توجه به فرآیندهای سازمانی در بین حوزه‌های کارکردی است.

 

برخی مزایای پیاده سازی ERP عبارتند از:

  • کاهش هزینه‌های عملیاتی سازمان نظیر کاهش هزینه‌های کنترل موجودی انبار، هزینه تولید، هزینه عملیات حسابداری و ثبت وقایع مالی، هزینه‌های بازاریابی و پشتیبانی در کوتاه مدت.
  • ایجاد یکپارچگی سازمانی از نظر اطلاعاتی و داده های موجود در سازمان و افزایش کیفیت و سرعت دسترسی به اطلاعات.
  • بهبود هماهنگی میان واحدهای سازمان، کاهش وقفه‌های کاری و افزایش کارایی فرآیندها و ایجاد یک نظم سازمانی قابل توجه.
  • بهبود تدریجی فرآیندهای سازمانی بر اساس بهترین تجربیاتی که شرکت‌های عرضه‌کننده نرم افزار از سازمان‌های مختلف به دست آورده‌اند.
  • امکان پیاده سازی هوش تجاری در سازمان به دلیل نظم و شفافیت در اطلاعات و داده های سازمان و نتیجه گیری از پیاده سازی BI

 

در واقع می توان ERP را راه حل سر و سامان دادن یک سازمان دانست، چرا که کاهش هزینه ها و افزایش درآمدها هدف هر سازمانی است که در آن تولید یا ارائه محصول یا خدمات وجود دارد. در چنین سازمانی قطعاْ داده های اطلاعاتی مختلفی نظیر اطلاعات پرسنلی، تامین کنندگان کالا و خدمات، مشتریان، مالی، حقوقی، بازرگانی و ... وجود دارد که بدون توقف بصورت روزمره در حال رشد و افزایش هستند و در کنار این رشد، مدوام در حال تغییر و بروزرسانی نیز می باشند.

 

تاریخچه پیدایش ERP

جرقه استفاده از سیستم‌های اطلاعاتی به جنگ جهانی دوم برمیگردد و بتدریج استفاده از این سیستم‌ها در شرکت‌ها و سازمان‌ها عمومیت پیدا کرد. در دهه ۶۰ میلادی شرکت IBM سیستم کنترل انبار و برنامه‌ریزی تأمین مواد MRPI پیاده‌سازی کرد و تا دهه ۷۰ میلادی که شرکت SAP ERP مفهوم دقیق تری از MRP I و سپس MRP II را در سیستم‌های خود طراحی و پیاده‌سازی کردند. رفته رفته در کنار این سیستم‌ها، سیستم‌های دیگری چون سیستم‌های مالی، فروش، نگهداری و تعمیرات، منابع انسانی و ... طراحی و در سازمان‌ها مورد استفاده قرار گرفتند و جزیره‌ای بودن آنها باعث بروز مشکلات متعددی شد.

 

از طرف دیگر طراحی این سیستم‌ها بصورت وظیفه گرا (Function Oriented) بود عدم نگاه فرایندی مشکلات دیگری در سازمانها بوجود آورده بود. شرکت آلمانی SAP اولین شرکتی بود که مفهوم دقیق ERP را با نگاه یکپارچه و فرایند محور در تمام حوزه‌های عملیاتی و برای صنایع مختلف طراحی و در هزران شرکت تراز اول دنیا پیاده‌سازی کرد و از سال ۱۳۸۰ تا کنون به عنوان کامل‌ترین ارائه دهنده ERP در دنیا معروف است.

 

سامانه‌های ERP اصولاً باید شامل حداقل ویژگی‌های زیر باشند:

  • بتواند بصورت یکپارچه کلیه فرایندها و داده‌های چند شرکت را در قالب یک هولدینگ (ممکن است برخی از شرکتها در کشورهای دیگر باشند) پشتیبانی نماید لذا بایدبتواند زبانها، ارزها، تقویم و ... بدون محدودیت پوشش دهد
  • فرایندهای مربوط به کلیه منابع سازمان (منابع مالی، منابع تولیدی ماشین آلات، مواد، منابع انسانی) را داشته باشد.
  • قابلیت برنامه‌ریزی منابع سازمان (منابع مالی، منابع تولیدی ماشین آلات، مواد، منابع انسانی) را داشته باشد.
  • سامانه یکپارچه‌ای که حداقل دو بخش مختلف یک شرکت و یا سازمان را بصورت یکنواخت و بدون نیاز به ارتباط چند نرم‌افزار پاسخ دهد.
  • سامانه یکپارچه‌ای که به صورت برخط، بدون تکیه بر بروزرسانی دوره‌ای و همانندسازی، اطلاعات را نگهداری می‌کند.
  • سامانه‌ای با یک پایگاه داده مشترک، که تمام اطلاعات برنامه‌ها و پیمانه‌های کاربردی در آن ذخیره شده و قابل استفاده در تمامی بخشهای سامانه می‌باشند.
  • سامانه‌ای با نگاه مداوم و احساس یکنواخت در طول تمامی ماژول‌ها

 

واژه ERP اصولاً بر سامانه‌هایی که به منظور برنامه‌ریزی استفاده از منابع فروش طراحی شده‌اند دلالت می‌کند. اگر چه واژه مشتق ERP ریشه در محیط مصنوعی دارد، استفاده امروزی از ERP حوزه‌های وسیع‌تری را شامل می‌شود. سامانه‌های ERP بر حسب نوع، تلاش می‌کنند که همهٔ فعالیت‌های یک پایگاه یا سازمان را تحت پوشش قرار دهند (صرف نظر از ساختار سازمانی). به علاوه ممکن است این نکته مورد توجه قرار گیرد که یک بستهٔ نرم‌افزاری عموماً به منظور فراهم نمودن کارایی در بسته‌ای خاص است، بسته‌ای که تحت پوشش دو سیستم یا بیشتر است. از نظر فنی، یک بسته نرم‌افزاری که فعالیت‌های حسابداری و صورت حساب (لیست پرداخت) را تدارک می‌بیند، یک بسته نرم‌افزاری ERP نامیده می‌شود. با این وجود، واژه (ERP) نوعاً برای کاربردهای بیشتر نیز به کار می‌رود. معرفی یک سیستم ERP به منظور جایگزین کردن دو یا چند کارکرد مستقل است، که این امر نیاز به ارتباط خارجی که قبلاً بین سیستم‌ها لازم بود را برطرف می‌سازد. همچنین مزایای دیگری را فراهم می‌کنند که ناشی از استانداردسازی و نگهداشت پایین‌تر (یک سامانه به جای دو یا بیشتر) برای قابلیت گزارش‌دهی آسان‌تر (مانند این همه داده‌ها که نوعاً در یک پایگاه داده نگهداری شود) نمونه‌هایی برای سیستم ERP شامل می‌شود: تولید، ملزومات، واحد مالی، مدیریت روابط مشتری (CRM)، منابع انسانی و مدیریت انبارداری.

 

با توجه عمیق‌تری به سامانه‌های ERP، یک عامل کلیدی جمع‌آوری داده از همهٔ بخش‌های یک سازمان است. برای عملی شدن آن، یک سیستم ERP بر پایهٔ یک پایگاه داده خاص همراه با چندین واحد نرم‌افزاری است که عملکردهای مختلف یک سازمان را پوشش می‌دهد. برخی سازمان‌ها «آنهایی که دارای مهارت‌های کافی IT برای ساخت محصولات نرم‌افزاری متعددی هستند» اجزای اجرایی یک سیستم ERP را انتخاب و ارتباط خارجی با دیگر سامانه‌ها را توسعه می‌دهند.

 

برای مثال HRM و سامانه‌های مالی ممکن است بهتر از SAP، HRMS به نظر آیند و همچنین ممکن است سامانه‌های SAP، CRM بهتر از معادل‌های PEOPLE SOFT به نظر آیند. در این مورد، سازمان‌ها ممکن است خرید یک سیستم ERP را صحیح بدانند، اما ترجیح می‌دهند سیستم HRM و واحدهای مالی را بخرند و دیگر تقاضاهایشان را نیز از SAP تأمین کنند.

 

این مسئله در بخش‌های تجاری خیلی رایج است، جایی که حتی یک کارخانه متوسط، یک محصول فروش مجزا دارد، در نتیجه یک سری کارکردهای تخصصی لازم است برای کارکردن با تجهیزات تجارت مانند مدیریت انبارداری، فهرست کارکنان، تبلیغات و محاسبات.

درخواست دمو   درخواست دمو